Tứ bất tử – tứ tượng

Trước đây tôi đã viết về Tứ Bất Tử vào năm Quý Tỵ ( xem thêm tại: https://www.facebook.com/notes/trung-nguyen/t%E1%BB%A9-b%E1%BA%A5t-t%E1%BB%AD-b%C3%A0i-kh%E1%BB%9Fi-%C4%91%E1%BA%A7u/10204283802691610/ )

Năm nay, Mậu Tuất 2018, gia đình chúng tôi viếng đền Voi Phục vào ngày mùng 2, và tôi hoàn thiện được ý tưởng kết nối giữa Tứ Trấn Thăng Long và Tứ Bất Tử. Tôi nghĩ rằng chắc ai đó đã viết về điều này nhưng hóa ra tìm mãi trên Internet cũng chỉ thấy liệt kê sự tích mà chưa có một hệ thống tư duy đầy đủ về Tứ Trấn Thăng Long. Vì thế bài viết này là phần tiếp theo của bài trước nhằm giải thích một cách hợp lý về hệ thống của Tứ Trấn Thăng Long. Với những người có niềm tin chắc sẽ dễ dàng tham khảo bài viết này, và tôi hi vọng hé mở ra cho họ những điều thú vị. Với những người chỉ dựa vào logic, tôi xin nói trước thế này: cách giải thích những điều xa xưa không thể kiểm chứng đúng, chỉ có thể chỉ ra là sai – nên nếu các bạn giúp tôi tìm ra điều mâu thuẫn tôi xin đa tạ; ngay cả trường hợp không tìm ra cái sai thì tôi cũng không bắt các bạn phải tin, vì vẫn còn đó lý thuyết Retrofit, tuy nhiên thì các bạn cũng không nên cho rằng tôi sai trong trường hợp như vậy và chúng ta cứ hãy giữ lại quyền nghi ngờ nhưng đừng phê phán cảm tính mà tạo ra xung đột không cần thiết.

Sau đây là phần giải thích Tứ Trấn Thăng Long từ Tứ Bất Tử

Trước hết để đọc về Tứ Bất Tử – các bạn nên xem lại phần 1 tôi đưa link ở trên. Về Tứ Trấn Thăng Long thì có rất nhiều bài viết, nhưng theo tôi 2 bài sau có nhiều thông tin và đáng lưu tâm nhất:

1. Bài 1: Tìm hiểu về “Thăng Long Tứ Trấn” Dấu ấn của kinh đô Thăng Long ngàn năm văn hiến – nghiên cứu của Bảo tàng lịch sử: http://baotanglichsu.vn/portal/vi/Tin-tuc/Kien-thuc-lich-su—van-hoa/2014/10/3A9242F6/ & http://baotanglichsu.vn/portal/vi/Tin-tuc/Kien-thuc-lich-su—van-hoa/2014/11/3A9243BB/

2. Bài 2: Cách giải thích gần đây và gây nhiều tranh cãi khi cho Đền Bạch Mã thờ Sĩ Nhiếp (sai) và Đền Quán Thánh thờ Lão Tử ( điều này có thể đúng nếu công nhận Lão Tử và Chử Đồng Tử là một), Đền Voi Phục thờ Chu Công (sai) và Đền Kim Liên thờ Cao Biền (sai). https://huvi.wordpress.com/2017/07/27/cac-bo-tu-trong-than-dien-viet-tu-tran-thang-long/

Nếu đọc 2 bài trên chắc các bạn không khỏi hoang mang, nếu bài 2 mà đúng thì mệt quá ta toàn thờ người ngoài, nhưng bài 1 lại không đưa ra được cụ thể tại sao 4 vị đó là tứ trấn trong khi bài 2 thì ít ra còn có lý do xuyên suốt rằng đó là 4 vị Pháp sư.

Nay tôi xin kiến giải như dưới đây, và các vị Pháp sư nếu có đang được thờ trong tâm một số người như bài 2 nói thì cũng nên lấy đó làm vui vẻ vì đã được là một hình tượng hóa thân của những ý niệm Việt lớn lao hơn nhiều.

Trước tiên ta cần hiểu Tứ Bất Tử là hình tượng gần gũi được cha ông ta sáng tác nhằm dễ dàng truyền tải thông điệp của 4 loại tương tác mang tính bao trùm – gốc của 4 tương tác này trong Lý học gọi là Tứ Tượng ( Tương Sinh, Tương Khắc, Tương Thừa, Tương Vũ), trong Vật lý hiện đại thì là 4 tương tác cơ bản: Tương tác điện từ; Tương tác mạnh; Tương tác yếu; Tương tác hấp dẫn (https://vi.wikipedia.org/wiki/T%C6%B0%C6%A1ng_t%C3%A1c_c%C6%A1_b%E1%BA%A3n) trong Toán học hiện đại thì là 4 loại ( tôi không nhớ tên dịch chuẩn hết nên để nguyên tiếng anh cho dễ) ; 1. The cyclic groups of prime order, 2. The alternating groups of degree at least 5, 3. The groups of Lie type, 4. one of 26 groups called the “sporadic groups” & the Tits group (which is sometimes considered a 27th sporadic group) xem thêm tại (https://en.wikipedia.org/wiki/Classification_of_finite_simple_groups ). Nhân loại cũng đã phát minh hệ nhị phân (dựa trên kinh dịch) để dễ dàng miêu tả 4 ý niệm này đó là: 01,10,00,11. Nhân đây cũng nói ngày xưa dùng từ Tượng (như mây đen là tượng của mưa) cũng là vì muốn nói đây chỉ là một quy ước miêu tả. Và 4 âm ngữ Việt cổ để miêu tả 4 ý niệm này chính là: Tương, Tướng, Tượng, Tưởng, hiểu được 4 ý niệm này thì sẽ Tường được nhiều điều – đây cũng là một sự vĩ đại của tiếng Việt cổ (Tương Tưởng Tượng Tướng Tường) – có dịp tôi sẽ viết sâu về lĩnh vực đầy hấp dẫn này trong một phần khác.

Quay trở lại sau khi đã hiểu về Tứ Tượng như vậy và hiểu Tứ Bất Tử là 4 vị đại diện của Tứ Tượng là: Tản Viên Sơn Thánh, Thánh Gióng, Chử Đồng Tử, Mẫu thì ta đã tạm đủ điều kiện để đi vào tìm hiểu Tứ Trấn Thăng Long.

Để dễ dàng cho bạn đọc, tôi viết ngắn gọn và chia thành các mục so sánh thành Ý Nghĩa, Hình Tượng, Truyền Thuyết, Hướng, Thời Gian Thờ để thể hiện tính nhất quán của cả hệ thống:

1. Đền Kim Liên – Trấn Nam

i.Ý Nghĩa: Tương Sinh để phát triển

ii. Hình Tượng: Không có hình (Chỉ thờ ngai của Cao Sơn) nhưng lấy hình trang trí chính là Đám Mây Âm Dương – vòng tròn Âm Dương (01) chính là tượng của Thái Cực của Tản Viên Sơn Thánh

iii.Truyền Thuyết: Trị Thủy để phát triển ( trị thiên tai) – đó chính là truyền thuyết Sơn Tinh – một hình tượng của Tản Viên Sơn Thánh Nguyễn Tuấn ( http://vanhien.vn/news/Nguyen-Tuan-Tan-Vien-Son-Thanh-Bieu-tuong-ong-To-ho-Nguyen-Viet-Nam-39667 )

iv. Hướng: phải hiểu hướng là hướng Trấn tức là lấy Tương sinh ( phía Nam trong quy ước Tứ Tượng chứ không liên quan đến hướng thật) để phát triển

v. Thời gian thờ: Tháng Giêng

Như vậy, kết luận Trấn Nam Kim Liên thờ Tản Viên Sơn Thánh

2. Đền Voi Phục – Trấn Tây

i.Ý Nghĩa: Tương Khắc tạo sự cân bằng ( Gióng cho cân bằng) đề phòng sự quá đà ( khi Sinh mạnh quá)

ii. Hình Tượng: Thờ Linh Lang – là cách viết khác của Yin-Yang – ÂM DƯƠNG – hình tượng của tầng lớp thực thi lãnh đạo.

iii.Truyền Thuyết: Trị giặc bằng sự đoàn kết (Gióng thành khổng lồ chính là sự cân bằng tổng thể tạo ra sức mạnh khó phá vỡ). Truyền thuyết của đền giống hệt truyền thuyết Thánh Gióng – riêng có việc Voi Phục có thể hiểu như sau: Lấy sự cân bằng trí tuệ mà lãnh đạo hình thái xã hội ( Tượng – Voi là hình tượng của chuyển động như hình thái xã hội) vì thế mà trị được voi – Voi phải phục. Các bạn sẽ hiểu thêm về hình thái chuyển động ( theo nguyên lý cổ Việt Dương tịnh, Âm động) ở phần Bạch Mã.

iv. Hướng: phải hiểu hướng là lấy Tương khắc (phía Tây) để cân bằng

v. Thời gian thờ: Tháng tư âm ( https://vi.wikipedia.org/wiki/H%E1%BB%99i_Gi%C3%B3ng )

Như vậy, kết luận Trấn Tây Voi Phục thờ Thánh Gióng và hóa thân của ngài là hoàng tử Linh Lang

3. Đền Quán Thánh – Trấn Bắc

i.Ý Nghĩa: Giác ngộ siêu thoát – theo Đạo mà thành

ii. Hình Tượng: Thờ Người – Tiên bắt quyết

iii.Truyền Thuyết: Chử Đồng Tử (ngày nay có nhiều thông tin cho thấy rằng Lão Tử và Chử Đồng Tử đều là người phương Nam khả năng là một) – Đạo Thần Tiên – Thụ phép thần tiên tế độ truyền dạy, lấy Đạo thắng mê tín, lấy giao thương mà thắng lạc hậu.

iv. Hướng: phải hiểu hướng Tương thừa (phía Bắc) để giác ngộ

v. Thời gian thờ: Tháng hai âm ( http://www.vietnamtourism.com/index.php/tourism/items/1697 )

Như vậy, kết luận Trấn Bắc Quán Thánh thờ Chử Đồng Tử – người Việt giác ngộ đầu tiên (trước Phật)

4. Đền Bạch Mã – Trấn Đông

i.Ý Nghĩa: Muốn quản trị xã hội thành công thì phải đi theo hình thái vận động của xã hội (âm) – hình tượng là dấu chân của ngựa

ii. Hình Tượng: Thờ Ngựa trắng

iii.Truyền Thuyết: Công Chúa đày xuống trần gian – hóa từ Dương thành Âm (vận động, xã hội) dưới hình tượng Mẫu là mẹ, là cái chung, là sự che chở, hòa hợp, là hạnh phúc mang lại cho hình thái xã hội một sự kết nối– luôn ngầm chứa sự phản phục của một tương tác được đưa ra. Điều đặc biệt là hình tượng Ngựa trắng với các dấu chân để lại đã được sử dụng khéo léo để miêu tả sự vận động của hình thái vật chất là điều mà người muốn cai quản phải biết.

iv. Hướng: phải hiểu hướng là hướng lấy Tương vũ (phía Đông) để hiểu về sự kết nối phổ quát mà hành xử

v. Thời gian thờ: Tháng ba âm ( https://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%E1%BB%A7_D%E1%BA%A7y )

Như vậy, kết luận Trấn Đông Bạch Mã thờ Mẫu – đạo của dân Việt

Đến đây tôi đã hoàn thiện phần phân tích đầy đủ Tứ Trấn Thăng Long – tới đây mọi việc đều hợp lý đặc biệt là Truyền Thuyết, Hình Tượng và Thời Gian Thờ ( 4 tháng đầu năm). Trong nghiên cứu của tôi thì còn mở rộng ra nhiều điều hợp lý hơn nữa nhưng xin phép sẽ trình bày dần.

Tôi làm việc trên nhờ sử dụng một tư duy hệ thống và có sự Tụ trội (Emergent) trong suy tư – mà vốn nhiều khi gọi là duyên, hay huyền bí hơn thì gọi là được mách bảo. Ngay cả hiện tượng Tụ trội này cũng không nằm ngoài Tứ Tượng. Nhưng thôi xin kiếu không đi quá sâu vào các lý thuyết hiện đại ( ai quan tâm có thể xem thêm ở đây: https://www.slideshare.net/TrungNguyen62/it-from-bit?qid=206f6eab-a6b8-4f71-bb7d-a1b215ea5bbe&v=&b=&from_search=1 ), vẫn còn những ngày Xuân, những ngày rất đẹp để đi thăm viếng Tứ Trấn, Tứ Bất Tử và để hiểu hơn về những ý niệm nguyên thủy của người Việt vốn rất đẹp và hoàn chỉnh, như tôi đã từng viết trong bài trước:

“Nếu phương Tây có luật của tự nhiên (Natural Law) thì bộ “Tứ bất tử” này chính là giá trị nhận thức những nguyên lý căn bản của quy luật tự nhiên, trong sự vận dụng huyền vĩ, những tinh túy với phương pháp hiệu quả nhất, để giúp con người phát triển hài hòa với tự nhiên, thuộc về nền văn hiến Việt.”